Balik-tanaw: On Pericles and Democracy

(Balik-tanaw is a series of articles reviewing prominent figures and thoughts on politics, culture, arts, economics, and philosophy. It aims to re-introduce ideas to the millenial audience by contextualizing such ideas on present-day society, and by looking back on how this ideas shape our societies today.)



On Pericles and Democracy

Democracy, the placement of power in the hands of the majority, sounds great. In Pericles idea of democracy, there are pros ands cons. I will not dwell , though, on the positive aspects of it. Rather , I will focus on the downsides of his democracy (and democracy in general) and the ironies in it.



Democracy implies that the decisions in the community or state should be on the hands of the majority. But, as we looked into Pericles’ democracy, we noticed that that isn’t the case. Women, children, slaves and foreigners are not part of the assembly. The proclaimed “citizens” are only the free-born males, above the age of 18. We can say, therefore, that Athenian democracy is a democracy of the males. It would be doubtful to claim that they comprise the majority of the population, because if they did, majority of the activities outside the ongoing assemblies  must have totally stopped. This would have made their way of assembly unsustainable, particularly during their age.

If we look closer, Athenian democracy turns out to be a rule of the minority (citizens) over the majority (the rest of the population). This majority would have to live with whatever the minority proposes. This is but the first essential self- contradiction we have discovered  in Athenian democracy yet.

Compared to our so-called democracy, Athenian democracy is less inclusive. At least, in present day democracy, there is a already an opportunity for women and naturalized foreigners to participate in voting. A small part of the indigenous communities, too, is often coerced of their “duties”. Even convicts in prisons and citizens abroad are encouraged to vote. But the practice and ease of this is another question.


Participation and the Choosing of Representatives

Participation in decision-making, on the other hand , is practiced more genuinely in Athenian democracy than in present-day democracy. In Athenian democracy, citizens assemble as often as a few times months. Assemblies were attended by most of the citizens. Today, people are encouraged to participate in politics only once. It happens only during elections where people would have to choose a few people to represent them in the assemblies and sessions to happen in closed, guarded gates.

Today, the majority could only wish that they and their representatives share the same aspirations and thoughts during decision-makings. An impossible dynamic since the leaders of today have not much idea of how it is to be a mere citizen. They are placed in pedestals where they are safe from the hardships that the majority of the population experiences every day. Yet, these representatives have to make decisions for them, the actual citizens. A good example today are the policy-makers in traffic and commuting who do not really experience the hells of heavy traffic and commuting.

On another hand, a good example of a people sharing with their leader only r part of their aspirations is in the Duterte’s Philippines. When he run for presidency, he got the attention of the people by waging his war on drugs (also known as the war on the poor drug users and pushers). Many were happy with this particular campaign but weren’t sure if they still agree on other decisions regarding other issues such as the all-out war on NPA, on his foreign deals with China and Russia, on the campaign to raise the taxes, his joking about rape, the cigarette ban. Because the people assumed that he would be good on everything, then they would have to live with all his other decisions whether they actually agree with it or not. Just because some people loved his “war on drugs” campaign during elections, the people would have to submit to his other campaigns. And they would have to live like that for the next six years in his shadow.

In this instance, Athenian democracy is more participatory than today’s democracy. And Athenian democracy is more in touch with the people because they do not put their leaders in a pedestal with a high salary-grade coming from the taxes. In present-day representative democracy, it is the majority who would have to live with the decisions of the minority, even if they did not participate in the decision-making or even in choosing the leaders. [1]

Plato also has his reservations on election as an effective tool for choosing leaders. Sampling today, we find that voters are very easily influenced by promises through jingles and commercials. They choose according to popularity and wealth and not according to capability. Not even sincerity to serve. Plato argues, why is it that a person’s carefully studied vote is valued equal to the vote of someone who never thought about his vote seriously enough? [2]


Private v. Public Affairs

The total power (in Athenian democracy) of a citizen over his private affairs needs some clarifications. One wonders if in Athenian society, private affairs and property include family, women and children, and slaves. If that is the case, it wouldn’t be surprising to have high occurrences of domestic violence in Athenian society. It wouldn’t be surprising if women are battered, the slaves abused, and the children have no control over their future. This is because the males are the only ones who make decisions. It is more likely that they make decisions that protect themselves, rather than protect those who are not “citizens”. We have a sense though that ancient Greece values their women, children and slaves, but one may think that this is because they value them as property and as sectors that are useful to society, and not because they are equals.


Greatness of Their City, and the Value of Spoils

In Pericles’ Oration, he mentioned a couple of times how great their city was, also in comparison to other civilizations. I find it very similar to how America and other Northern countries proclaim their selves as great. It is a point of similarity worth discussing because this “greatness” ( or the idea they are greater than others) was an essential element of colonization and imperialism, resulting to racism, genocides, present economic and political sanctions and the likes. If we observe today, we will find that America has not freed itself yet from racism. Citing the unnecessary killings of African-Americans and Mexican-Americans inside America in the recent months and years. Just last week, there were clashes among civilians in Charlottesville because of Trump’s revival of racism, around a century after the civil war which conveyed the same conflict in race. All on the pre-tense of “Making America Great Again”.

In terms of enjoying the world and its spoils, Athenian democracy also share quite a lot with American democracy. Athens does not mind being open to other cities since they are more economically stable and experienced, and because they are richer therefore less prone to bankruptcy. Open agreements are not really threats for them because , like America, they have the capability to make deals that benefit them more.

In the idea of Globalization, for example, studies already show that “third-world” countries are the ones that benefit in it the least. “Third-world” or “developing/ under-developed” are infiltrated by foreign companies who buy raw materials and sell the processed products on a higher price. In a globalized world, huge multinational companies can also avail the cheapest labour from developing countries whose monetary value is less than those of already developed countries. In other words, huge companies (usually from the global north) can now buy cheap labour and materials from third-world countries (usually in the global south), and can sell them the finished products on a high price. They encourage the consumers (who are also the producers, most of the time) to buy expensive commodities, more often, with the idea Consumerism- of consumption as the standard for a good and happy life. They give them the option of choosing from brand A to brand B, and that’s just about it for freedom and choice.[3]

In Athenian democracy, this type of enjoyment from the resources of the “world” is not too different. Their economic and military power is not weak. That’s why they are confident in opening up to the world, or rather, the world opening up to them. We may still consider this democratic, but being moral is another question.


To conclude, it was maintained that Athenian democracy has it’s pros and cons. What is sad is that, in present society, what we adopted are mostly the cons or the bad practices (rule of minority over majority, private affairs, “global” markets/ “free” trade). The good practices of Athenian democracy, we have eliminated (full participation, equality in law). It would have been a good move for our society to compare our so-called democracy with the ones in the past and across the globe. This is for us to check if we have improved people’s lives after 2 and a half millennia of so-called civilization.



August 2017

Safehouse Infoshop

Diliman, Quezon City


end notes:

[1] Debunking Democracy, Bob Black

[2] The Republic, Plato

[3] Terrorized Into Being Consumers (video documentary) , John Zersan



Ang mga mamamatay-tao, nandadakip, mga kurakot, mga mahilig mang-torture, mga gang-rapists ay di dapat tawaging mga bayani kailanman.


Nobyembre 8, 2016

Pinayagan ng Korte  Suprema, ang pinakamataas na korte sa kapuluan, na ilagak ang pinatigas na bangkay ni Marcos sa Libingan ng mga Bayani. Ilang dekada matapos siyang mapatalsik ng mga tao sa salang pagnanakaw at paglabag sa maraming karapatang pantao at pangkalikasan.

Bagama’t noon pa man, hindi ko na personal na kinikila ang Korte Suprema bilang tunay na tagapagtaguyod ng hustisya sa kapuluan, hindi maaaring palipasin na lang ang paksang ito. Nagtatalaga tayo ngayon ng isang tanikala na tatak sa isip ng susunod ng mga henerasyon. Mga henerasyong maniniwala na ang mga nakahimlay sa Libingan ng mga Bayani ay tunay ngang mga bayani. Ipapasa sa kanila ang  isang hinugasang bersyon ng kasaysayan kung saan ang mga makikita ay ang mga kasaganaan ng mga elite noong Martial Law, at hindi ang kawalang proseso sa walang habas ng pagdakip, pagpatay, panggagahasa, at pag-torture.

Marami ang pwedeng magpasubali sa mga “akusasyon” na ito. Marami ding pwedeng magsabi na wala akong alam dahil hindi ako nabuhay noon. Pero hindi maikakaila na marami ang na-torture na buhay pa din, mga ginahasa ng isang platoon ng sundalo, at mga bangkay na hindi pa din nakikita. Implosible din namang ang ilang libong mga tula, kwento, nobela, artikulo, balita na nagsasalaysay ng kawalang-hiyaan ng gobyernong iyon  ay mga kathang-isip lang ng ilang libong katao. Mga sulatin na pilit ipinapaalala sa mga susunod na henerasyon na  lingunin palagi ang mga krimen sa nakaraan para hindi muling mabiktima sa hinaharap.

Sa paggagawad ng tawag na Bayani sa isang tagasikil ng kalayaan ng sariling kababayan, hindi malabong mangyari na magka-lakas ng loob sa hinaharap ang mga nasa kapangyarihan na pagkaitan ng kalayaan ang mas nakararami para sa sarili nilang kasiyahan. Maaari nilang kontrolin ayon sa gusto nila ang presyo ng bilihin, ang sahod, ang mga kalayaan sa pag-oorganisa, ang kahahantungan ng yamang likas, ang internayonal na pangangalakal, ang mga batas mismo,  ang mga nananaisin ng mga batang maging  sa paglaki nila, ang aspirasyon ng mga manggagawa,  ang ideya ng tao ginhawa, ang mabuti at masama. At sa huli, tatawagin  pa ang angkan nila na angkan ng mga bayani. Maaaring hindi na ito lantad at hindi na “martial law” ang itatawag dito, pero ang pagsikil sa kalayaan ay mas swabe ngunit mas malala pa.

Zombie Land

Isang maliwanag na araw, nagising kang puro Zombie ang nakakasalubong at nakakasabay sa lakad papunta sa iyong trabaho. Mabagal ang lakad mo dahil hindi ka pa nahuhuli sa oras. Samantala, mabilis ang lakad nila, di katulad ng mga Zombie na napapanood mo sa tv. Pero di ka nila napapansin. Malinis din ang mga damit, mukhang mga bagong ligo. Diretso lang sila sa kanilang pupuntahan na di mo alam kung saan. Di mo pa dapat mapapansin kung di ka pa masiglang bumulas sa loob ng jeep ng “Woo, ‘pasok na naman!,” na tila nambabati sa mga katabi mo. Walang sumagot o nagtaas man lang ng ulo sa mga katabi. Nakayukod pa rin, nakatitig sa sahig o sa daan, sa mga naglalakihang billboard, o kaya’y nakapako ang tingin sa mga cellphone habang nakasalampak sa tenga ang earphones. Doon mo napagtantong walang buhay at di tumitibok ang puso ng mga kasabay.

Isang bangkay ang nasa gilid ng kalsadang dinaanan. Nahagip ng tingin mo ang mukha ng bangkay na binalutan ng packing tape. Nagkukumpulan ang mga Zombie. Naisip mo, parang gusto nilang lantakan ang bangkay pero may tila pumipigil sa kanila. Nakatitig lang sila dito. At naisip mo, nakararamdam kaya ng awa ang mga Zombie sa bangkay gayong pareho lang naman silang hindi tumitibok ang puso, walang buhay?

Umitsa ng tingin ang mga kasama mo sa jeep sa direksyon ng bangkay. Dalawang segundo lang yata at umandar na ulit ang sinasakyan. Ang mga kasama mo sa jeep, balik ulit ang mga mata sa kung ano man ang tinititigan nila kanina. Naisip mo, bakit parang hindi nila napapansin na iba ka sa kanila. Hindi ba nila naririning ang tibok ng iyong puso, o naaamoy ang iyong dugo , gaya ng mga Zombie sa mga pelikula at tv?

Pagdating sa building ng pinapasukan mo, pumara ka at walang anu-anong pumreno ang nagmamaneho. Bumaba ka ng jeep. Bumaba din ang karamihan sa mga nakasakay. Pinagmasdan mo sila. Mabilis pa din ang mga paglakad pero wala parang imik sa mga nakakasabay, nakakabunggo o nakakagitgitan. Diretso sila sa iba’t ibang building na malapit din sa pinapasukan mo. Ang iba, sa building na pinapasukan mo mismo pumasok. Pumasok ka din sa salaming pinto, mas mabagal ang lakad mo dahil pinapanood mo pa din sila.

Sa lobby ng building, pumila ang mga Zombie. Isa-isang nag-punch sa digital na bundy-clock na araw-araw mo ding kinakamayan para ibigay ang siyam na oras ng araw mo. Nasagi naman ng tingin mo ang guwardiya sa tabi. Zombie na din siya. Bagsak ang mga balikat. Tantya mo, papatapos pa lang ang trabaho niya. Matamang naghihintay sa ka-relyebong gwardya. Nag-punch ka sa bundy-clock. Siksikan pero nag-uunahan pa din ang mga zombie papasok sa elevator kaya naisipan mong gumamit ng hagdan papunta sa cubicle mo sa 8th floor.

Sa cubicle mo sinimulan mo ang trabaho. Nasa mesa mo na daw ang assignment mo, nilagay ng boss mo bago ka pa dumating. Ikaw ang gagawa ng disenyo ng isang billboard na ihaharang sa langit sa EDSA. Isang nagmamalaking billboard na kahit Zombie ay alam mong hindi maiiwasang matitigan. Siyam na oras ang binuno mo sa pag-iisip kung paano masasabi sa patalastas na ginagawa na mas masarap tumae sa inidiro na ibinibenta ng inyong kliyente.

Limang oras kang nakaupo sa de-gulong na silya bago nadinig ang angal ng sikmura. Tanghalian at yosi lang ang pahinga mo. Namili ka ng masarap na pagkain mula sa mga establishment na umuupa sa inyong food court. Yung masarap ang pinili mo dahil sa panlasa na lang nagkaroon ng kulay ang buong araw mo. Kahit pa buong araw kang nag-aayos ng mga kulay at mga teksto. Chicken ang binili mo. Masarap ang hitsura, katakam-takam. Itinuro mo ang Chicken sa nagbabantay na hindi din kumikibo. Nagbayad ka at kumain mag-isa sa table. Tanaw mo din ang iba pang nagtratrabaho na mag-isa ding kumakain sa malawak na food court. Kinagatan mo ang manok. Unang sumagi sa dila mo ang mga pampalasang pinahid sa balat ng manok. Masarap ang pampalasa. Pero sa laman ng manok, naalala mo ang bangkay na nakatiwangwang nang ilang oras sa kalsada. Naitanong mo sa sarili, ilang oras kaya magtatagal ang bangkay na iyon sa kalsada? Saglit lang siguro ,di tulad ng manok mo na di mo alam kung kailan pa kinatay, at kung gaano kahaba ang itinagal sa freezer bago lutuin at i-display sa salaming pinagturuan mo kanina.

Natapos mo ang unang draft ng iyong assignment isang oras bago mag-ring ang bell na hudyat ng katapusan ng shift niyo. Ipapasa mo na sana sa opisina ng inyong boss pero sarado na ito. Nauna na siyang umalis. Inubos mo ang natitirang oras sa paglalaro sa iyong computer. Pag-ring ng bell, sabay-sabay na bumaba ang mga trabahador sa buong building, pumila at nag-punch sa bundy-clock. Nagpahuli ka pero parehong pareho ang galaw mo sa mga nauna sa iyo. Hapong hapo, mugto ang mga mata, at bagsak ang mga balikat.

Sa sobrang pagod, umigting ang kagustuhan mong umuwi agad. Aabutin ka ng gabi kung iistambay ka pa. Mahal din kung sa malapit ka kakain ng hapunan. Kaya napili mo na lang na makigitgit sa mga Zombie para makasakay. Sa sobrang pagod, napapikit ka ng matagal sa jeep. Nakapatong ang ulo mo sa kaliwang bisig na nakakapit sa bakal ng jeep. Paminsan-minsan nakakabitaw ka, dahilan para magising nang ilang ulit. Ang importante lang sa iyo ngayon ay makauwi para mapakagluto ng noodles at makatulog kaagad. Kung mahirapan ka mang matulog, manonood ka siguro ng pelikula tungkol sa sa kahit na ano, tungkol sa mga Zombie? Yun lang at wala ka nang ibang gagawin pag-uwi mo sa bahay. Wala ka nang oras at lakas pa para pagtuunan pa ng pansin ang  mga pusong di mo naririnig na tumibok.




Taks Barbin

Safehouse Infoshop, Diliman, QC

October 8, 2016


Tatlong Tula

Tatlong Tula 

binasa noong Mayo 27, 2016

sa Everything Is Stolen exhibit

Proj. 20 Maginhawa St. Diliman QC, Phil.



Pagsumpa  sa Watawat ni Haring Philip


Ako raw ay Pilipino

Noong  ako ay  7years old ay buong katapatan nang pinasumpa sa watawat ng Pilipinas

Na noong una ay nag-uugnay sa maraming lahi.

Sa isip ko ay tinutuktok , at ako ay inuutusan

Na maging hungkag,  tagasunod , tagabayad ng buwis para raw maging kapakipakinabang.

Bilang ganti,

Di ako sasali sa sirkus ng mga trapong magugulang

Hindi ko gugutumin at papakainin ng bala ang aking kapwa nilalang

Gagamitin ko sa pag-uyam ng mapang-matang sistema ang aking pinag-aralan

At sisikapin kong maging isang tunay na tao, hindi Pilipino

Sa isip , sa salita , at sa gawa.



Anonimong Liham kay Isabelo Delos Reyes, 1899


Mahal na kaibigang Beloy,


Tapos na raw ang gyera!

Natalo tayo.

Kaibigan, alam kong masakit ito sa puso mo.


Matapos ang ilang taon mo sa impyerno ng Montjuich,

Nabago na ang laro,

Iba na ang manlulupig.


Ang mga pagpapasabog  sa Geneva,

Santa Agueda, Barcelona, at iba pa,

Nabale-wala, pati ang pakikibaka ng Cuba.


Ang buhay na isinakripisyo ng iba’t ibang rebolusyon,


Dahil kalaban pala’y nasa Washington.


Sabwatan ng dalawang kolonisador na madaya,

Ay premyadong ipinalabas

Sa baybay ng Maynila


Beloy, huwag hayaang mahulog sa kawalan,

Ang mga dinukot na laman,

Pinutol o hinilang mga daliri’t

Mga hinati sa gitnang mga titi.


Dahil ang iyong mga kasabayan

Ay hindi pa sumusuko sa laban.


Pagbalik mo sa bayang minumutya,

Pagagapangin mo ang UOD,

Tatabihan nito ang kolonisador sa kanilang pagtulog.


Pagkilos na tatagal ng ilang dekada mula noon,

Mag-iiwan ng bakas  lumipas man ang daang-taon.


Dahil hindi ka naniniwalang tapos na ang gyera,

Na ang lipi mo, Isabelo,

Ay natalo na.




-John Henry Mckay

Salin ni Taks Barbin


Laging kinasusuklaman, isinusumpa, di kailan man naunawaan,

Ikaw ang pinangingilagang takot ng aming panahon,

“ Pagkawasak ng lahat ng kaayusan,” sigaw ng marami,

“ Ikaw nga, at digmaan at ang walang katapusang galit ng pagpatay,”

O, hayaan mo silang sumigaw. Sa kanila hindi iyan sumadya

Ang katotohanang nasa likod ng salitang hahanapin,

Sa kanila, ang tamang kahulugan ng salita ay hindi naibigay.

Mananatili silang bulag sa piling ng mga bulag.

Pero ikaw, o salita, napakalinaw, napakalakas, napakadalisay,

Ikaw na tinutukoy ng lahat na bilang adhikain ay pinili ko.

Ibibigay kita sa hinaharap! Sa’yo ang kasiguruhan

Kapag kahit man lang ang bawat isa ay nagising sa sarili.

Darating ba sa sikat ng araw? O sa panggigigil ng bagyo?

Di ko masasabi—pero iyon ay makikita ng mundo!

Isa akong Anarkista! At mula doon ako ay

Hindi maghahari,  at hindi rin paghaharian.





May, 2016


Awtonomistang Pagbasa sa Pelikulang Dog Day Afternoon

Dog Day Afternoon


Tungkol ang pelikulang Dog Day Afternoon sa pangho-holdap sa isang bangko sa New York. Naka-set ito sa dekada 70 kung kailang hindi pa bantay-sarado ng mga gwardiya ang mga bangko. Pinasok ng tatlong lalaki ang isang bangko. Ang isa sa kanila, ilang minuto pa lang pagkalipas nilang  ideklara ang holdap , ay nabahag ang buntot, kaya pinauwi na lang ni Sonny (Al Pacino) na siya namang lumilitaw na utak ng operasyon.

Sa simula ay nakakaaliw ang takbo ng istorya at mga dayalogo. Halata kasing unang beses nilang gagawin ang operasyon. Kabado nilang inilabas ang isang riple at isang sub-machine gun. Bagama’t kabisado ni Sonny ang palakaran sa mga bangko (mga alarma at mga pekeng perang inilalaan sa  mga holdaper), nakatatawang hindi niya alam ang oras kung kailan kinukuha sa bangko ang lahat ng pera. Kaya, ang sumalubong sa kanila ay isang vault na walang laman.

May dignidad rin ang mga holdaper na ito. Wala silang sinaktan ni isang hostage. Napurnada lang ang lahat nang biglang mayroon nang mga pulis na naghihintay sa kanila sa labas. Na napag-alaman lang nila nang tumawag ang mga ito sa telepono at hinahanap si Sonny. Hindi nila nalaman kung sino ang nagtimbre sa mga ito sa nangyayaring holdapan.

Naging malaking balita ang holdapan. Kumalat ito sa tv. Sa yugtong ito,nagdemanda na si Sonny sa pulisya ng sasakyan at eroplano o helicopter para makatakas  sila. Sa buong pelikula, nakikita ang malasakit ni Sonny sa kasamang si Sal na pinangakuan niyang “makalalabas nang walang sabit o makalalabas lang nang patay”.

Nagkaroon si Sonny ng mga taga-suporta dahil matapang niyang hinaharap ang mga pulis. Hindi naman magawang magpaputok ng mga pulis dahil nga nasa loob pa si Sal kasama ang mga hostage. May eksena kung saan pasigaw na inuutusan ni Sonny ang mga pulis  na ibaba ang kanilang baril . Dito nagkaroon ng suporta si Sonny. Nagpa-agaw din siya ng pera sa labas ng bangko na ikinatuwa ng mga tao.

Lalo pang lumaki ang isyu nang ipatawag ni Sonny ang kanyang “asawa”. Nalaman kalaunan na hindi ang naunang asawa ni Sonny ang tinutukoy niya, kundi ang isang lalaki rin na pinakasalan niya. Sa balitang ito lumabas ang mga taga-suporta ni Sonny mula sa Gay community ng lugar. Hindi naman matanggap ni Sal  na tinawag din siyang bakla sa mga balita sa tv at radyo na narinig nila.

Makikita sa parteng ito ng pelikula kung paano palakihin at gawing pyesta ng media ang nasabing pangyayari. Tinawagan ng isang host si Sonny at live na in-interview. Binaba lang ng host ang telepono nang tanungin niya si Sonny kung bakit niya ito ginagawa. Sumagot si Sonny sa pamamagitan ng isa ring tanong na magkano ang sinusweldo ng naturang host. Doon na ibinaba ng host ang linya at pinutol ang broadcast.

Nabago ang pakiramdam ng istorya nang pumalit ang isang FBI agent bilang negosyador. Halatang matinik ang ahente at inililinaw kay Sonny na hindi matutuloy ang negosasyon kung hindi malinaw ang mga termino. Sa huli ay pinapasok ni Sonny ang ahente at nagkasundo sila. Nangako ang ahente na ibibigay ang mga hinihiling ni Sonny.

At nabigay nga  ang kotse , pero nahalata ni Sonny na pulis ang itinalagang driver ng sasakyan, na ikinagalit ulit niya.  Hinila niya ang isang pulis na may mas mataas na ranggo para maging taga-maneho. Pagkasakay nila kasama ang mga hostage ay dumiretso sila sa airport habang  sinasabayan ng mga kotse ng pulis. Sa daan ay nakita ni Sonny ang kapwa mga taga-suporta niya at tagalibak. Nakampante sila nang makita ang jet na maghahatid daw sa kanila sa labas ng Amerika. Sa kanilang pagkatuwa ay inisahan naman sila ng mga FBI agents. Hinawakan ng isa ang baril ni Sonny at ang isa naman ay pinaputukan si Sal sa ulo. Nahuli si Sonny, namatay si Sal. Ang mga hostage na pinakitunguhan nila nang maayos ay masyado nang  masaya sa pagkakalaya para alalahanin pa sila.

Nakulong si Sonny nang dalawampung taon dahil nakalimutan niyang tuso ang awtoridad. Na hindi dapat sila pinagkakatiwalaan. Mangako man sila ay nakikita nilang pwede itong hindi tuparan dahil sila ang nasa otoridad at gagawa ng mga ulat pagkatapos ng pangta-traydor. Nakalimutang niyang hindi dapat pagkatiwalaan ang moralidad ng mga nasa awtoridad ( na siya ring pagkakamali ni Ned Stark sa Game of Thrones). Dahil ang otoridad na nila ang nagtatakda kung ano ang moral, at hindi ang moralidad ang tungtungan ng kanilang awtoridad. Na gagawin nila ang lahat para manatili sa posisyon ng “tama” gaano man kamali ang paraan papunta doon. Ang mga buhay at nasa posisyon ang kumakatha ng kasaysayan, hindi ang mga napatay at nasa piitan.


Sa Rebolusyon ng Masa na Inakay ni Bonifacio



Sinusulat ko ito nang may paghanga sa isang librong nakuha ko mula sa mga ipinagbibili ng National Museum. May pamagat itong Bonifacio’s Unfinished Revolution  ni Alejo L. Villanueva. Hindi ko inaasahan nung una na mapukaw ng librong ito. Sa nipis ba naman nito ay  parang napakahinahon  ng nilalaman nito, dagdag pa na nakuha ko ito sa isang ahensya ng gobyerno. Ganunpaman, hindi ko pa natatapos basahin ang libro ay hindi ko na mapigilang magbigay ng komentaryo sa mga nabasa ko rito.

Maaaring tuligsain ang librong ito sa kakulangan ng datos at detalye ukol sa kasaysayan. Di kasing detalyado ng mga libro ngayon gaya ng Under Three Flags ni Benedict Anderson. Pero kaintindi-intindi naman ito dahil unang nalathala ang librong ito noong 1989, noong di pa uso ang Google at WikiLeaks, at noong  wala pang mga library sa Internet na naglalaman na ng halos tungkol sa lahat ng bagay. Isa pa, may talinhaga sa mga pahayag ng may-akda na ibinunsod  marahil sa kanyang pag-aaral ng Pilosopiya.

Isang dilema ang nagtulak sa akin na magsulat. Nagkakwentuhan kami noon ng isa kong kaibigan tungkol sa kasaysayan ng ating rebolusyon. Iniisip namin kung bakit hindi sumuporta sa rebolusyon si Rizal gayong isa siya sa mga tinitingala ng mga nagpundar nito. Katunayan, ginagamit pang password o koda ang pangalan ni Rizal sa Katipunan, ayon na din  sa Memoria ni Isabelo Delos Reyes. Nagtapos ang usapan namin sa suhestyon ng aking kaibigan na ,marahil , alam ni Rizal  na hindi handa ang mga mamamayan para sa isang rebolusyon, hindi handa sa aspetong istratehikal at pagiging matapat at dalisay ng hangarin ng mga kasapi. Patunay rito ang pagkakabunyag kalaunan ng isang katipunero, si Teodoro Patino, ng mga malalalim na sikreto ng Katipunan sa mga prayle at Guardia Civil.  Isama pa ang mga kabiguan ni Bonifacio sa mga labanan. Hindi ako nakasagot.

Pero nang basahin ko ang ika-anim na bahagi ng nabanggit na libro na may pamagat na  A Time To Bear Arms, nalinaw sa akin ang maraming bagay. Una, na hindi lang basta tumanggi si Rizal sa pagsuporta sa Rebolusyon ng mga proletaryo. Bagkus  sumulat pa siya, matapos ang pag-uusap nila Dr. Pio Valenzuela at maibalik siya sa Fort Santiago mula Dapitan, ng isang pampublikong dokumento na nagkukundena sa rebolusyon:

“I cannot but condemn, and I do condemn this absurd, savage uprising behind my back, which dishonors us, the Filipinos, and discredits those who advocate our cause. I abhor its criminal methods and disclaim all participation there-in…”

Maaari nating intindihin na kaya ito isinulat ni Rizal ay para linisin ang kanyang pangalan at ilinaw na wala siyang parte sa pagbubuo ng Katipunan ( gaya ng ginawa ni Isabelo Delos Reyes nang makulong siya sa Montuich sa Barcelona, na di hamak na mas pinahirapan kaysa kay Rizal) . Kung tutuusin, marami din ang mawawala kay Rizal kung madawit  siya sa rebolusyon: mga pag-aari, may doctorate siya, at mga babae.

Naiintindihan ko din, at ng awtor, kung bakit tinawag ni Rizal na kriminal ang rebolusyon. Natural iyon dahil ang mga rebolusyon ay lumalagpas sa moralidad na itinakda na batas ng mga nang-aapi.  Ang mga rebolusyon ay ginawa para wasakin ang mapang-aping  law and order na itinakda ng mga nang-aalipin sa kanilang mga inaalipin. Ang sabi pa ng awtor: “ There is no covenant between the tyrrant and the slave in the event of moral confrontation.” Patama din ito sa mga repormistang ilustrado (na alam nating mga may-kaya sa buhay at nakapag-aral pa sa Europa) na nanlilimos ng  respeto sa mga kolonisador. Gusto ding ipaalala ng awtor na kahit si Bonifacio ay nanalig din sa La Liga Filipina na sinimulan ni Rizal, na may kalikasang  repormista at hindi madugo. At, na binuo ni Bonifacio ang Katipunan  nang mapagtantong walang pinatunguhan ang ganitong paraan ng pagbabago.

Ang hindi ko matanggap ay nang ilarawan ni Rizal ang kilusang ito (na ang hangad ay ibalik ang dangal ng mga inapi)  bilang “dishonorable”; nang  tawagin niyang  “absurd” ang kilusang nais tapusin (hindi bawasan) ang pang-aabuso, pang-aalipin, panggagahasa at pangwawalang-hiya sa ating lahi ng mga kolonisador. Maaari sana siyang manahimik na lang o pigilan ang sarili na sumuporta sa nasabing rebolusyon, bagkus ay niyurakan pa niya ang dakilang hangarin nito.

Marami ang nagsasabing hilaw ang pagkakabuo ng rebolusyong sinimulan ni Bonifacio. Pero kailan ito magiging hinog? Isa ang sigurado, kahit kailan ay hindi ito mahihinog kung ang mga tao ay natatakot simulan ito. At ito ang nagawa, kalungkut-lungkot man, ng pahayag ni Rizal. Hindi pa nga nasisimulan ay sumusuko na. Hindi pa nga ginagawa ay nahihirapan na. “Too much analysis creates paralysis,” dagdag ng awtor.

Kung tutuusin, at ayon na din kay Anderson, napa-akma ng mga panahong iyon para simulan ang rebolusyon. Ang mga anarkista at komunista sa Cuba ay naglunsad na ng gyera laban sa Espanya, kaya nahati ang kanilang pwersa dito at sa Cuba (kung saan piniling maglingkod ni Rizal sa hanay ng mga mananakop). Aabutin din ng ilang buwan o taon para makapagpadala ang Espanya ng karagdagang pwersa sa Pilipinas. Nag-aalok din noon ng  tulong sa ating rebolusyon ang bansang Hapon. Noong mga panahong iyon ay binabalya din  ng Amerika ang  Espanya. Dagdag pa, nagkakagulo sa buong Europa dahil sa kaliwa’t kanang pagpapasabog at asasinasyon sa mga mapang-aliping mga ulo  at pasimuno ng iba’t ibang monarkiya at pananakop. Lahat ng ito, nababalitaan nina Bonifacio at Rizal pero nagkaroon sila ng magkasalungat na reaksyon.

Si Bonifacio ay nagtayo ng isang sikretong kapatiran na humantong sa isang rebolusyonaryong pamahalaan. Di man ako buong pusong sumusuporta sa mga gobyerno, sa tingin ko’y kahanga-hanga pa din ang ginawa ni Bonifacio. Kahit pa mahina sa labanan ang pwersa niya.Tinataya ng awtor na nahinog sa pilit ang kapatiran para maging militar na pwersa.  Kahit si Pramoedya Ananta Toer ng Indonesia , na ilang beses nakulong at ipinatapon dahil sa subersibong panulat niya ukol  sa pamamalakad ni Suharto at Soekarno, ay humanga sa unang republikang ito na sinimulan ni Bonifacio.


Nakaligtaan lamang ni Supremo na may mga maaari pa ding mag-traydor sa kanya at sa rebolusyon mula sa sariling hanay sa persona ni Aguinaldo.  Nakunan ang ipinagbubuntis na hustisya, ayon sa awtor. Pero mas gugstuhin kong ilarawan ang pagtatayo ni Aguinaldo, kasama ng ilang negosyante at  ilustrado sa Cavite, ng bagong rebolusyonaryong pamahalaan bilang pangha-hi-jack  o pang-aagaw. Malinaw na hindi kinasangguni ang iba pang lupon ng Katipunan sa ibang probinsya ukol dito, kaya naman madali sanang napasubalian ang pagkakatatag nitong bagong “rebolusyonaryong” pamahaalaan na pamumunuan niya. Ito nga ang sinubukang gawin ni Supremo Bonifacio subalit sa maling lugar. Inakusahan siya ng pagtataksil sa pamahalaang hindi naman napagtibay ng kalakhan ng Katipunan,  na masasabi nating walang bisa kung wala lang sila sa Cavite. Ang tangkang ito na ibalik sa mga proletaryo ang rebolusyong inagaw ng mga ilustrado ang nagbubunsod ng pagpapahirap at pagpatay kay Bonifacio kasama ang dalawa niyang kapatid, at sa pagkakagahasa sa kanyang asawang si Gregoria De Jesus ng mga sundalo ni Aguinaldo.

Sa huli, nang masukol si Aguinaldo sa Montalban Rizal ay nakipagkasundo siya sa mga Espanyol.  Hindi na kagulat-gulat mula sa isang dating kapitan-munsipal sa ilalim ng Espanya at mga kasama niyang ilustrado. Ang separatisitang mga tunguhin ng Katipunan ay nauwi sa reporma. Sa kasunduang ito sa Biak-na-Bato, ni wala man lamang nabanggit tungkol sa Kasarinlan na siyang dahilan ng pagbubuklod ng mga kasapi ng Katipunan. May nagsasabing ibinili daw ni Aguinaldo ng mga armas sa Hongkong ang nasabing perang ibinayad pero hindi ito sapat na dahilan para itaas muli ang moral ng mga nagsakripisyo para sa rebolusyon. Malinaw na ang rebolusyon ng mga mahihirap ay inagaw at ibinenta ng mga nakapag-aral.

Samantala, si Rizal ay binaril pa din ng mga taong akala niya’y magpapatawad sa kanya. Iyan ang isa pang bagay na absurdo at kabalintunaan.

Absurdo na ang mga tinitingala nating mga personalidad magpasa-hanggang ngayon ay iyong mga ayaw lumaban, pasipista, kumprador o piniling maging kasabwat ng mga nang-aapi’t nang-aabuso. Absurdo din na ang pangalan pa din ng bansa ay mula sa pangalan ng isang haring baliw at isang mananakop, na di kailanman nakatapak sa ating arkipelago. Hindi na din tuloy nakagugulat na itinakda ng mga Amerikano bilang pambansang bayani natin si Rizal at hindi itinuring na presidente si Bonifacio. Dahil natalo ang ating rebolusyon. At ang mga nanalo, hindi ang mga natatalo, ang nagsusulat ng kasaysayan at nagsasabi kung sino ang dakila.

Yung mga katulad nina Bonifacio, Tamblot, Sacay, Makliing Dulag, at iba pa ay walang puwang sa ating ala-ala.



Taks Barbin

Safehouse Infoshop

Mayo 18, 2016

Election vs. Self-determination

Election vs. Self-determination

Ilang Kuru-kuro sa Parating at Napakaraming Nang Nagdaan na Eleksyon



Narito na naman tayo sa yugto kung kailan kailangan na raw na pumili ng mga taong magrerepresenta sa atin sa gobyerno. Nagkalat ang mga mukha at pangalan ng mga tumatakbo kandidato sa kalye. Sunud-sunod ang mga testimonya ng mga bayarang artista sa radyo at tv, sa kung gaano kabait , o katalino ang kanilang kandidato.  Tinanggap na rin ng mga tao na araw-araw silang mata-trapik dahil sa kaliwa’t kanang konstruksiyong iniyayabang ng mga pulitiko, mga proyektong imposibleng di mapansin dahil sa ilang oras ang ibinabawas sa ating mga buhay. Eleksyon na nga.


Ano nga ba eleksyon? Ano nga ba ang nakukuha natin dito  at parang pyesta kung makilahok tayo dito?


Representational vs. Direct Democracy

Sa isang Representasyunal na Demokrasya gaya ng sa Pilipinas, isang beses lang na binibigyang pagkakataaon ang mga tao na magdesisyon. At iyon nga ang eleksyon. Pinapipili tayo ng mga taong hindi natin kilala at hindi tayo kilala, para kumatawan sa ating mga aspirasyon at pangarap. Dun sa mga mas mahahalagang bagay na kailangang desisyunan ng bansa, sila na ang bahala. Tayong mga bumoto, wala nang pwedeng iangal sakaling ang ibinoto nating pulitiko ay taliwas pala ang gusto kaysa sa gusto natin. Ngayon maaari na nga tayong mag-ingay sa mundo ng social media pero itinuturing pa rin itong impormal at hindi sapat na batayan ng pampamahalaang desisyon. Mas itinuturing na opisyal pa rin ang mga estadistika ng pamahalaan natin at ng mga internasyunal na ahensya.


Kung sabihin ng mga ahensya sa media na mas maunlad ang Pilipinas ngayon, iyon ang tatanggaping batayan ng mga desisyon. Kung sabihin nilang wala nang nagaganap na pagpapahirap sa mga nasa kanayunan,na walang epekto ang pagbabago ng klima sa ating ekonomiya, na wala nang nagaganap na pulitikal na pagpatay, makapaglalabas din ang mga ahensya ng kaukulang estadistika na sasang-ayon sa mga ito.


Isang beses lang tayong pwedeng pumili, pwedeng magdesisyon para sa ating mga sarili. Kaya siguro hindi natin pinalalagpas ang pagkakataong ito para makilahok. Halimbawa nung nagdesisyon ang gobyerno na patawan tayo ng 12 porsyentong buwis sa pagbili, pagkain, pagbyahe, pagligo, paggamit ng kuryente, hindi tayo naitanong kung ayos lang sa atin ito. Hindi nila tayo isinangguni  nang kamakailan ay  pagdesisyunan nilang aprubahan ang pagtayo ng 40 pang coal-powerplant na sumisira sa hangin, tubig, lupa at baga ng mga tao sa paligid ng planta. Gayong pera nating lahat ang ginagastos sa lahat nang ito. Lalong hindi rin nila itinanong sa atin kung ayos lang ba na umutang sila ng bilyun-bilyong dolyar na tayo rin pala ang magbabayad, na babayaran pa din ng mga kaapu-apohan natin.


Sa ilang pagkakataon, gingawang kahingian ang konsultasyon sa mga komunidad sa paglunsad ng mga proyekto ng gobyerno, pero wala pa yatang isang porsyento ang sinasanggunian nila ng total na bilang mga taong maapektuhan. Kadalasan pa, hindi alam ng mga taong ito na sinasanggunian na pala sila. Halimbawa, sa isang “konsultasyon” sa isang isla sa Cebu sa pagtatalaga sa isang malaking bahagi ng isla para gawing “Protected Area”. Nagpatawag ang DENR ng isang pulong kasama ang mga mamamayan. Pinakain sila, binigyan ng allowance sa transportasyon, kinuhahan ng litrato, saka inilatag sa kanila ang plano pero hindi tinanong kung sang-ayon ba sila dito. Pagkalipas ng ilang buwan, lumabas sa ulat ng DENR na sumang-ayon ang mga tao sa plano, suportado ng mga larawan at atttendance ng mga tao. Paglaon na lang nalaman ng mga mamamayan  na hindi na pala sila pwedeng maghanap-buhay sa lugar na itatalagang PA.


Kumpara sa isang Direktang Demokrasya kung saan ang mga lahat ng tao ay kasama sa desisyon sa lahat ng pagkakataon (sa isang asembleya o sa panahon ngayon, maaaring ikonsidera ang espasyo ng internet), maliit ang tsansang marining ang saloobin ng mga tao sa isang Representasyunal na Demokrasya. Pumipili ng mga taong kakatawan sa kanila , na kalaunan ay nagiging elite (kung di man sila elite noon pa), na pahirapang malapitan sa panahong tapos na ang eleksyon.


Sa kalaunan, nagiging taga-pagdesisyon ng mamamayan ang napiling mga pulitiko. Pulitiko na ang nagdedesisyon sa atin kahit hindi naman gaanong naiintindihan ng mga nasa pwesto ang saloobin ng mga mamamayan.Kinontra ito ng isang kaibigan ko na nagsabing, kung talagang representante ang mga pulitiko ng mga tao, dapat ay inire-report lang ng representante ang napagkasunduan ng mga tao. Hindi yung pulitiko na ang magdedesisyon ng mabuti para sa mga tao. Sa huli, ang representasyon ay nagtanggal na kapangyarihan sa mga tao. Disempowerment ang nagaganap.



Sa totoo lang, optimistiko ako sa pagsasabing kaya siguro hindi pinalalagpas ng mga tao ang pagkakataong ito sa pagsali sa eleksyon ay para makalahok man lang sa panlipunang desisyon kahit isang beses lang. Nasa premiso iyon na may pakialam pa rin ang mga tao sa kanyang lipunan. Marami kasing tao na kaya lang rin sumusuporta sa mga kandidato ay dahil sa may kita dito. Bukod pa sa katotohanang kapag nanalo ang kanilang manok, tiyak na may pwesto rin sila sa opisina nito. Sa makatuwid, may pagkakataon silang maging susunod na elite, o magiging susunod na taga-katkong sa pera ng mamamayan. Matalinong hakbang para sa indibidwal na kariwasaan, pero maituturing kong halang, kasuklam-suklam at mapanlinlang. Kung pipili man ako ng isang lider, gugustuhin ko na yung lider na iniisip ang kapakanan ng lahat, maging kalaban man o hindi. Hindi ng lider na ipagpapatuloy lang ang sistema ng paghahari-harian ng iilan.



Ang Problema ng Majority Rule

Kung isipin, ang Majority rule ay nakapagdi-disempower din ng minorya. Kung matalo ang kandidatong pinili, kailangang tanggapin na lang ng mga bumoto sa natalo ang desisyon nang nakararami. Kailangang isang-tabi ang kanilang saloobin.  Kung sa sabagay, gaya sa isang sugal, tumaya sila at natalo, kailangang magbigay sa nanalo. Ang masaklap lang, kahit yung mga hindi lumahok ay kailangan lunukin ang mga batas na ilulunsad ng nanalong kandidato. Kung baga sa sugal pa rin, hindi ka tumaya pero kailangan mong magbayad, magbayad sa porma ng buwis at pagsunod pa rin sa mga ihahaing batas ng nanalo.


Magandang ihalimbawa ang mga katutubong komunidad na kadalasang hindi lumalahok sa eleksyon, o kung lumahok man ay minimal lang ang partisipasyon.  Kahit hindi sila bumoto ay kailangan nilang sumunod sa desisyon ng mga nananalo. Kung sabihihin ng mga nasa pwesto na na babawiin ng gobyerno ang lupang inalagaan ng lahi  nila nang ilang siglo, kailangan nilang sumunod o dadaanin sila sa dahas. Gayong wala naman sila ganitong kasunduan sa gobyerno. Papatawan pa rin sila ng buwis sa tuwing bibili ng mga bagay mula sa bayan. Lahat ng ito, walang consent mula sa kanila pero kailangan nilang sundin. Salamat sa mga bumoto.


Kahawig ito nung nangyari sa mga katutubo nang ibenta ng Espanya ang Pilipinas sa Amerika sa Treaty of Paris noong bago pumasok ang ika-dalampung siglo. Kahit ang mga komunidad na hindi naman nasakop ng mga Espanyol, gaya ng mga Moro, mga katutubong nasa bundok at dagat ay pag-aari na pala ng Amerika nang hindi nila alam.


Isa pang halimbawa ay ang ilang kaibigan ko mula sa Davao. Hindi nila ibinoto ang nakapwestong mayor  pero nang magkaroon ng cleansing sa area bago mag-Kadayawan, kasama sila sa mga ginulpi at nakaranas ng public humiliation. Dahil sila ay mukhang mga punks, ginulpi sila kasabay ng iba pang tambay sa park. “Nadisiplina” sila ng mga taong nakaitim, armado ng mga M16 at naka-bonnet. Kasama sila sa naparusahan kahit wala naman silang allegiance  sa tinatawag na lider at sa sistema nitong wala naman silang pag-sang-ayon.



Dahas ng Eleksyon

Kakatwa ding isipin na handang makipag-away ang mga supporter ng isang pulitiko para lang ipagtanggol ang kanilang kandidato. Handa din silang manirang-puri para pababain ang kredibilidad ng kalaban. Tapos na yata talaga ang panahon ng mga totoong Kristyano na itinuturing na kasalanan ang paninira at pag-aangat sa sarili.


May mga pagkakataon pang ang mga magkakaibigan ay nagbabangayan , o kung minsan mas matinidi, nag-uupakan at nagsasaksakan dahil sa pulitika. Gayong hindi naman nila kilala nang personal ang mga sinusuportahang kandidato. At marahil, hindi rin sila makilala ng mga pulitikong ito kahit magpatayan pa sila. Naipagpapalit minsan ang malalim na pagkakaibigan dahil sa pulitika na minsan lang nila maramdaman ang ginhawang pangako. Tila mas hinahati ng eleksyon ang mga mamamayan imbes na pag-isahin.


Isunod na natin sa diskusyong ito ang dahas na nanggagaling sa mga kandidato mismo. Hindi na bago ang mga balita tungkol sa mga election-related violence, lalo sa probinsyal na lebel. Sa halos lahat ng probinsyang napuntahan ko ay may kanya-kanyang bersyon ng ganitong kwento. Pinapatay  o tinatakot ang mga gustong kalabanin ang mga nasa pwesto. Dahil ang mga “nasa kapangyarihan”  ay may pera at mga goons, napagpapatuloy ang paghahari ng isang angkan na kung tawagin ay politikal na dinasitya.


Banggitin na din natin ang sitwaston sa mga lugar na may gyera. Paano magiging malaya ang pagpili ng mga tao kung sa araw-araw ay nasa ilalim sila ng kapangyarihan ng bala. Satirikal na ipinakita ito sa eksena sa huling bahagi ng pelikulang The Dictator, kung saan nagkaroon nga ng kalayaang bumoto ang mga tao pero napilitan pa rin silang iboto ang dating diktador nang may dumating na tangkeng akmang sasagasa sa kanila.



Kawalang Kredibilidad ng Eleksyon

May karapatan ngang bumoto ang lahat. Pero hindi lahat ay matalino kung bumoto.


Napakadaling impluwensyahan ng mga tao sa iboboto. Tadtarin lang sila ng ads habang nanonood ng paborito nilang noontime show ay imposible ka na nilang makalimutan sa eleksyon. Para mas matindi ang pang-iimpluwensya, i-hire lang ang paborito nilang artista. At syempre, kung artista mismo ang kandidato, malakas ang tsansang manalo.


Kung sanay na rin ang mga tao sa pamamalakad  ng isang pulitiko, malaki rin ang tsansang hindi na siya palitan. Sanayan lang.


Kwento ni Plato sa The Republic, nakapila siya para bumoto nang may marinig siyang nag-uusap tungkol sa pagpili nila ng iboboto. Ang isa ay boboto lang dahil kakilala ang kandidato, dahil kamag-anak, dahil gwapo o maganda, o dahil ayaw nang masyadong pag-isipan ang  pagboto. Naiisip niya, kahit pinaglimian  niya nang matagal ang boto niya ay katumbas lang rin pala ito ng mga botong hindi naman pinag-isipan maigi. Napagtanto niya na hindi angkop ang proseso ng eleksyon para mapili ang angkop na kandidato para sa posisyon.


Dagdag pa sa modus ng mga kandidato, isinasali na rin nila sa kanilang campaign team ang maraming tao. May makinarya na sila para sa kampanya, halos sigurado pang iboboto sila ng mga binayaran nilang taga-kampanya at  poll watchers. Hindi nga lantad na binibili ang boto pero parang ganun na rin.


Huwag na nating pag-ibayuhan pa ang kwento sa iba’t-ibang klase ng pandaraya, gaya nga ng vote-buying, balot-snatching at pagsusuhol sa mga opisyal ng eleksyon. Dahil automated na rin ang eleksyon, nandyan din ang badya ng pandaraya sa tulong ng mga magagaling na hackers na alam kong marami sa Pilipinas. Kung makita man ang ganitong pandaraya, inaabot nang ilang buwan o taon para patunayan ang mga ito. Kumbaga, nasa pwesto na yung nandaya bago pa mapasubalian.





Nais kong gamitin ang sinabi ni

sa kanyang diskusyon tungkol sa konsumerismo at kunwaring variety na maaari ring ilapat sa pagpili ng kandidato:

“ We can choose from brand A, to brand B , to brand C. And that’s just about it for freedom.”  Maaari tayong mamimili pero ang mga pagpipilian ay naihain na. Napagpilian na sila ng mga partido o ng komisyon sa eleksyon. Ang resulta, ang kalayaan natin ay nalilimita sa pagpili sa kung sino ang lesser evil. Para tayong pinapipili kung gusto ba natin ng panis na chicken o panis spaghetti.


Hindi na tuloy nakakagugulat na ang ilang kolektiba   mula sa iba’t ibang lugar na may pagkiling sa  Anarkismo ay nananawagan ng isang boycott. Isang aksyon na napatunayan na ang lakas laban sa gobyerno at mga korporasyong humahawak sa buhay ng mga tao. Sa tingin nila, kabilang ako, na mas may kalayaan sa ganitong proposisyon. Imbes na pumili sa mga kandidato, bakit di muna pag-isipan kung akma ba ang sistema ng pagpili mismo. Sino ba ang nagdesisyon para sa atin na ganito ang gawing proseso?


Totoong walang gaanong maaabot sa pag-abstain lang dahil karamihan ay boboto pa din. Ngunit isa itong simbolismo, isang pagpapahayag  na hindi natin ipauubaya sa iilan ang ating mga pangarap. Dahil unang-una, wala silang paki-alam sa atin, makikita ito sa kawalang pagbabago sa sitwasyon ng mga maralita kahit ilang beses nang nagka-eleksyon. Sabi pa ni Bryan Paler na isang Christian-Anarchist sa librong BOBOto Ba Ako? , “Mapapansain nating sa pagdaan ng panahon, walang ibang ginawa ang mga tao sa Senado kundi ang mag-away, isulong ang personal na interes, sikaping manatili sa posisyon, at kung anu-ano pa na hindi nakapagpapa-angat sa kalagayan ng sambayanan.” Maiintindihan ito kung isasa-isip na hindi alam ng mga pulitiko  ang kalagayan natin: hindi nila kinakain ang mga kinakain natin, hindi sila nata-trapik nang ilang oras gaya nang nararanasan natin, hindi nila nilalakaran ang madidilim na kalsadang nilalakaran natin, hindi sila nakakaranas ng kontraktwalisasyon at sobrang pagtratrabaho, hindi nila nararanasang maagawan ng lupa dahil minsan  sila mismo ang nang-aagaw ng lupa. Pero binabayaran  natin sila para katawanin tayo, kahit hindi nila tayo kilala?


Ang hindi paglahok sa eleksyon ay simula lang ng pagbabago ng kaisipan. Kaisipang nagsasabing ang pagbabagong gusto natin ay hindi sa kanila manggagaling. Ang eleksyon ay isang kumpirmasyon ng pagsang-ayon sa dekadenteng sistemang nararanasan natin. Isang pagpapaubaya ng buhay at desisyon natin sa mga pulitiko. Isang apirmasyon sa pagsesentralisa ng kapangyarihan. May mga nagsasabing kung di ka bumoto ay wala kang karapatang magreklamo. Pero para sa akin, mas walang karapatang umangal ang mga nagsiboto dahil sila ang naglagay sa mga nangungurakot at pulpol na pulitiko sa kapangyarihan. Sinabi ni Foucoult na ang kapangyarihan ay nasa lahat, pero ibinibigay natin ito  sa kanila, o hinahayaan nating angkinin nila ito, kaya may mga power-strucures at institusyon. Gaya na lang ng surplus o ng sobra sa ating mga paggawa o work, at oras, na nagma-materialize bilang  profit ng mga nangangapital.


“Be the change you want to see in the world”, madalas ko itong nakikita sa isang pader na nilalakaran ko noon. Walang ibang magsusulong ng ating gusto kundi tayo mismo. Kaya naman hindi matatapos sa hindi pagboto ang hinahangad na pagbabago. Maitutuloy ito sa paglahok nang direkta sa mga desisyon sa lokal at nasyunal na lebel. Kung ayaw natin ng mahal na kuryente, maghanap ng alternatibong panggagalingan nito gaya ng paggamit ng solar-panels, hydro-electricity at iba pa. Kung ayaw ng mahal na pagkain, bakit hindi magpatubo nang sarili o sumuporta sa mga ito (food sovereignity). Kung ayaw natin ng trapik, bakit hindi magbisikleta, mag-hitch hike, o mag-carpool. Kung gusto natin ng pagkakapantay-pantay sa sekswalidad, lahi, at uri, bakit iaasa ang pagsusulong ng mga ito sa gobyerno. Alam kong hindi ito madali dahil binubura ng mga korporasyon at gobyerno ang mga opsyong ito sa ngalan daw ng convenience. Matatawag bang kaunlaran o kalayaan ang pagdepende sa kanila?

Convenience. Ito rin mismo ang iniaalok eleksyon. Sinasabi nilang nagawa mo na ang parte mo kapag bumoto ka na. Totoo ba?


Ano ang pumipigil sa iyo na gawin ang gusto mo? Oras, pera, skills, lakas-paggawa,  pagiging malay ng isip, lahat ng ito ay isinuko na natin sa sistemang umiiral. Pati ba naman ang  kakayahang magdesisyon ng kung ano ang mabuti sa iyo ay ipauubaya na rin sa kanila?




Safehouse Infoshop

May 5, 2016







The Republic, Plato

Debunking Democracy, Bob Black

BOBOto Ba Ako?, Rei Lemuel Crizaldo

Discipline and Punish, Michel Foucoult

Surplus: Terrorized into Being Consumers, John Zerzan

Etniko Bandido Infoshop (Pasig)

Feral Crust Infoshop (Taguig)

Onsite Infoshop (Muntinlupa)